พิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะในนาโกย่าจะจัดนิทรรศการพิเศษ "Tokimeku Hako" (ときめく箱) ขึ้นตั้งแต่วันที่ 8 ตุลาคม (พฤหัสบดี) ถึง 15 พฤศจิกายน (อาทิตย์) ปี 2026
ดังเช่นสำนวนอย่าง ทามาเทะบาโกะ (กล่องสมบัติวิเศษ) และ ฮาโคอิริ มุซุเมะ (เด็กสาวในกล่อง หรือลูกสาวที่ถูกปกป้องดูแลอย่างดี) ที่บ่งบอกว่า "กล่อง" ซึ่งเป็นภาชนะสำหรับจัดเก็บสิ่งของนั้นมีความผูกพันอย่างลึกซึ้งกับวิถีชีวิต ความเชื่อ และศิลปะของผู้คนมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน นอกจากบทบาทในทางปฏิบัติอย่างการปกป้อง จัดระเบียบ และขนย้ายสิ่งของภายในแล้ว บางครั้งกล่องยังทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการบรรจุความรู้สึกของผู้เป็นเจ้าของและบอกเล่าเรื่องราวข้ามกาลเวลา ผ่านงานประดับตกแต่งอันวิจิตรบรรจง การออกแบบเชิงสัญลักษณ์ และ ฮาโกะงากิ (ข้อความจารึก) ที่เขียนไว้บนฝากล่องทั้งด้านหน้าและด้านหลัง
นิทรรศการนี้จะยกเอากล่อง ซึ่งเป็นตัวประกอบเบื้องหลังที่สำคัญของงานศิลปะ มาเป็นพระเอกของงาน โดยเชิญชวนให้ผู้เข้าชมได้พินิจพิเคราะห์ถึงฟังก์ชันและความงามของกล่องที่ทำหน้าที่ปกป้องและสืบทอดผลงานมาด้วยกัน รวมถึงบทบาทของกล่องในการส่งต่อสมบัติทางวัฒนธรรมไปสู่อนาคต
ไฮไลท์ที่ 1: ย้อนรอยประวัติศาสตร์ของกล่อง ตั้งแต่รูปทรงจนถึงเทคนิค
ประวัติศาสตร์ของกล่องย้อนกลับไปได้ถึงยุคก่อนประวัติศาสตร์เมื่อมนุษย์เริ่มสานตะกร้าจากเถาวัลย์ ลำต้น และเปลือกไม้ ในญี่ปุ่น เราสามารถพบตัวอย่างกล่องสี่เหลี่ยมยุคแรกเริ่มได้จากโลงศพไม้และหินในสมัยยาโยอิถึงสมัยโคฟุน ตั้งแต่สมัยเฮอันเป็นต้นมา กล่องที่ทำจากแผ่นไม้ได้วิวัฒนาการไปหลากหลายรูปแบบตามการพัฒนาของเครื่องมือและเทคนิค
กล่องไม้คิริ (Paulownia) ที่ใช้กันแพร่หลายในญี่ปุ่นปัจจุบัน เริ่มปรากฏให้เห็นในช่วงศตวรรษที่ 16 โดยมีเบื้องหลังมาจากการแพร่หลายของ โอกะ (เลื่อยขนาดใหญ่สำหรับผ่าไม้ท่อนใหญ่ตามยาว) และ ได-คันนะ (กบไสไม้สำหรับปรับผิวให้เรียบ) การเปลี่ยนแปลงของกล่องจึงเป็นการสะท้อนเส้นทางของงานช่างฝีมือญี่ปุ่นด้วย
สมบัติทางวัฒนธรรมที่สำคัญ ภาพวาดคาบุกิ (Kabuki Zukan) อ้างอิงบทโดยคาราสุมารุ มิตสึฮิโระ ม้วนล่างจากทั้งหมดสองม้วน (รายละเอียด) สมัยเอโดะ ศตวรรษที่ 17 คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ จัดแสดงในช่วงแรกของนิทรรศการ บนม้วนภาพมีการวาดรูปกล่องในรูปแบบต่างๆ ซึ่งแสดงให้เห็นว่ากล่องได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตผู้คนมาเนิ่นนานแล้ว
ไฮไลท์ที่ 2: ปกป้อง ซ่อนเร้น สืบทอด บทบาทที่กล่องได้สร้างไว้
กล่องทำหน้าที่ปกป้องเนื้อหาภายในจากความเสียหายและฝุ่นละออง ช่วยในการจัดระเบียบและขนย้าย รวมถึงแสดงให้เห็นว่าสิ่งที่อยู่ข้างในนั้นเป็นสิ่งพิเศษ กล่องจึงมีบทบาทที่หลากหลาย
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กล่องที่บรรจุสมบัติซึ่งเป็นวัตถุแห่งความศรัทธา มักทำหน้าที่ที่เรียกว่า โชกอน (shogon) ซึ่งเป็นการแสดงออกทางทัศนียภาพถึงความศักดิ์สิทธิ์ของสิ่งที่อยู่ภายใน จึงมักได้รับการตกแต่งอย่างหรูหราด้วยเทคนิคเครื่องเขินมากิเอะ นอกจากนี้ ฮาโกะงากิ ที่จารึกบนกล่องยังบอกเล่าเรื่องราวต้นกำเนิดของวัตถุและวิธีการที่มันถูกส่งต่อมา
ด้วยบทบาทที่เหนือกว่าแค่การเก็บของ จึงไม่น่าแปลกใจว่าทำไมกล่องถึงแทรกซึมอยู่ในสภาพแวดล้อมชีวิตประจำวันของเรา
ชุดฝักดาบเขินดำ, ถุงใส่ดาบ, กล่องใส่ดาบ, และกล่องใส่ชุดฝัก (คู่กับดาบสั้นวาคิซาชิ สมบัติทางวัฒนธรรมที่สำคัญ ไม่ลงนาม โดยซาดามุเนะ ที่รู้จักกันในชื่อ "โมโนโยชิ ซาดามุเนะ") สมัยเอโดะ ศตวรรษที่ 17 คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ ตัวใบดาบและฝักไม้ไม่ได้นำมาจัดแสดง เมื่อผู้นำตระกูลโอวาริคนใหม่รับตำแหน่ง จะมีพิธีต่อหน้าเหล่าข้าราชบริพารซึ่งเขาจะตรวจสอบดาบนี้ด้วยตนเอง ยืนยันการได้รับสืบทอด และปิดผนึกไว้อีกครั้ง
สมบัติทางวัฒนธรรมที่สำคัญ ถ้วยชาเซรามิกรากุสีดำ ชื่อ "ชิกุเระ" โดย ฮอนอามิ โคเอ็ตสึ สมัยเอโดะ ศตวรรษที่ 17 คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์เมืองนาโกย่า หนึ่งในผลงานชิ้นเอกของถ้วยชาโดยโคเอ็ตสึ
สมบัติทางวัฒนธรรมที่สำคัญ ถ้วยชาเซรามิกรากุสีดำ ชื่อ "ชิกุเระ" โดย ฮอนอามิ โคเอ็ตสึ กล่องชั้นนอก: กล่องไม้คิริมีฝาปิดพร้อมตัวล็อกสี่ด้าน ด้านในฝา ในช่วงบั้นปลายชีวิต โมริคาวะ โจชุนอัน ปรมาจารย์ชงชาแห่งโอวาริยุคใหม่ ได้เขียนไว้ว่าปู่ของเขาซื้อถ้วยนี้ให้เขาตอนอายุ 16 ปี
ไฮไลท์ที่ 3: กล่องสั่งทำพิเศษที่สะท้อนสุนทรียภาพของผู้ครอบครอง
กล่องที่สั่งทำขึ้นสำหรับของล้ำค่าจะได้รับการออกแบบอย่างประณีตบรรจงทั้งในด้านรูปทรง วัสดุ และดีไซน์ กล่องเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงความอัจฉริยะในการปกป้องผลงาน รวมถึงรสนิยมและสายตาที่เฉียบคมของผู้ครอบครอง โดยเฉพาะในยุคสมัยใหม่ กล่องเหล่านี้กลายเป็นวัตถุที่ควรค่าแก่การชื่นชมในตัวมันเอง การได้เห็นกล่องควบคู่ไปกับสิ่งของที่อยู่ภายในช่วยให้เห็นร่องรอยประวัติศาสตร์ว่าวัตถุนั้นได้รับการทะนุถนอมและส่งต่อมาอย่างไร
กระถางธูปศิลาดล ชื่อ "จิโดริ" (Great Meibutsu / Omeibutsu) ราชวงศ์ซ่งใต้ถึงหยวน ศตวรรษที่ 13-14 คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ กล่องหลายชั้นที่พบเป็นเรื่องปกติสำหรับเครื่องมือชงชาที่เลื่องชื่อ
ถ้วยชาฮาเคเมะ ชื่อ "ชิรานามิ" ราชวงศ์โชซอน ศตวรรษที่ 16 บริจาคโดยครอบครัวโอคายะ คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ การนำเสนอที่หรูหราซึ่งสั่งทำโดยปรมาจารย์ชงชายุคใหม่
โถชาคาระโมโนะ (ทำจากจีน) ทรงกลม ชื่อ "คารามารุ-สึโบะ" ครั้งหนึ่งเคยเป็นของคาตางิริ เซกิชู ราชวงศ์หยวนถึงหมิง ศตวรรษที่ 14 ของสะสมส่วนตัว จัดแสดงต่อสาธารณะเป็นครั้งแรก โถชาที่เพิ่งค้นพบใหม่ซึ่งเคยเป็นของคาตางิริ เซกิชู ผู้ก่อตั้งสำนักเซกิชู
โถชาคาระโมโนะทรงกลม ชื่อ "คารามารุ-สึโบะ" ของสะสมส่วนตัว กล่องชั้นในสำหรับถุงเก็บ: กล่องไม้คิริมีฝาปิด ด้านบนของฝา กล่องชั้นในสำหรับโถชา: กล่องไม้สนซีดาร์มีฝาปิดพร้อมตัวล็อกสองด้าน ด้านบนของฝา ฝากล่องเขียนด้วยลายมือของคาตางิริ เซกิชู
ไฮไลท์ที่ 4: กล่องก็มีความงามเช่นกัน
สายตาของผู้เข้าชมมักจะถูกดึงดูดไปยังผลงานศิลปะ แต่กล่องที่บรรจุไว้เหล่านั้นก็มีความงดงามไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นไม้ที่ผ่านการคัดสรรอย่างดี ฝีมืออันประณีตของช่างทำกล่อง เชือกที่สีสันสดใส และอื่นๆ ทุกรายละเอียดของกล่องล้วนคุ้มค่าที่จะพินิจพิเคราะห์
วิถีที่วัฒนธรรมญี่ปุ่นได้สร้างภาชนะที่งดงามและดูแลรักษาไว้อย่างดีเช่นนี้นั้นน่าประทับใจยิ่งนัก
โถชาคาระโมโนะทรงสันไหล่ (คาตาสึกิ) ชื่อ "โซมุ" (Great Meibutsu / Omeibutsu) กล่องชั้นในสำหรับโถชา สมัยเอโดะ ศตวรรษที่ 17 คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ
กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง: การบรรยายวันเสาร์หัวข้อ "Hako o Himotokeba" (เปิดกล่องไขความลับ)
โถชาคาระโมโนะทรงสันไหล่ ชื่อ "โซมุ" (Great Meibutsu / Omeibutsu) กล่องชั้นในสำหรับโถชา สมัยเอโดะ ศตวรรษที่ 17 คอลเลกชันพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ
วันที่: 7 พฤศจิกายน 2026 (เสาร์)
เวลา: 13:30 น. ถึง 15:00 น. (เปิดให้เข้าห้องประชุมเวลา 13:00 น.)
สถานที่: พิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ หอประชุม
วิทยากร: โชเฮ คาโตะ (加藤祥平) ภัณฑารักษ์ พิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ
ความจุ: 100 ท่าน (ลงทะเบียนล่วงหน้า ซึ่งเต็มแล้ว) หากมีการยกเลิก ที่นั่งจะเปิดให้สำหรับผู้ที่มาหน้างานในวันนั้นตามลำดับก่อนหลัง
ค่าใช้จ่าย: ค่าบรรยาย 1,000 เยน (ต้องซื้อบัตรเข้าชมพิพิธภัณฑ์แยกต่างหาก)
รายละเอียดนิทรรศการ
นิทรรศการ: นิทรรศการพิเศษ "Tokimeku Hako" (ときめく箱)
วันที่จัดงาน: 8 ตุลาคม 2026 (พฤหัสบดี) ถึง 15 พฤศจิกายน 2026 (อาทิตย์)
เวลาทำการ: 10:00 น. ถึง 17:00 น. (ปิดรับผู้เข้าชมเวลา 16:30 น.)
วันหยุด: วันจันทร์ (พิพิธภัณฑ์เปิดในวันจันทร์ที่ 12 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์ และจะปิดในวันอังคารที่ 13 ตุลาคม)
สถานที่: พิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ อาคารหลัก ห้องจัดนิทรรศการ
ค่าเข้าชม:
- บุคคลทั่วไป: 2,000 เยน
- นักศึกษาและนักเรียนมัธยมปลาย: 1,200 เยน
- นักเรียนมัธยมต้นและต่ำกว่า: เข้าชมฟรี
- ผู้พิการและผู้ติดตามหนึ่งท่านจะได้รับส่วนลด 200 เยนเมื่อแสดงบัตรผู้พิการ
- ไม่มีราคาหมู่คณะหรือส่วนลดสำหรับผู้สูงอายุ
บัตรออนไลน์สามารถซื้อได้ที่ https://www.e-tix.jp/tokugawa-art-museum/
ข้อมูลพิพิธภัณฑ์ศิลปะโทคุงาวะ
ที่อยู่: 1017 Tokugawa-cho, Higashi-ku, Nagoya-shi, Aichi 461-0023
โทรศัพท์: 052-935-6262 (10:00 น. ถึง 17:00 น. ปิดทำการในวันจันทร์)
เวลาทำการ: 10:00 น. ถึง 17:00 น. (ปิดรับผู้เข้าชมเวลา 16:30 น.) ปิดในวันจันทร์ (หากวันจันทร์เป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์ พิพิธภัณฑ์จะปิดในวันทำการถัดไป)
การเดินทาง:
- เดิน 8 นาทีจากทางออกทิศใต้ของสถานี Ozone บนสาย JR Chuo Main Line
- เดิน 3 นาทีจากป้าย "Tokugawaen Shindeki" โดยรถบัสเมืองนาโกย่าและรถบัส Meitetsu สาย Kikan Route 2
- อยู่ติดกับป้าย "Tokugawaen, Tokugawa Art Museum, Hosa Bunko" ของรถบัสท่องเที่ยว Nagoya Sightseeing Route Bus Meguru
- มีที่จอดรถฟรีสำหรับรถยนต์ 17 คันที่ด้านทิศใต้ของพิพิธภัณฑ์
เว็บไซต์ทางการ: https://www.tokugawa-art-museum.jp/
